Motto książki Zofii Nałkowskiej nadal jest przerażająco aktualne. Przekonali się o tym 30 września 2022r. uczniowie klasy VIII SP im. Zofii Przewłockiej w Woli Gałęzowskiej w czasie zwiedzania Państwowego Muzeum na Majdanku. Wyjazd został poprzedzony kilkoma lekcjami historii dotyczącymi II wojny światowej, a także lekturą książki „Kamienie na szaniec”. Towarzyszyli nam uczniowie ze Szkoły Podstawowej im. Stanisława Lebiedy w Starej Wsi Drugiej razem z nauczycielką p. Ewą Baran.
Były niemiecki obóz zagłady to wymowny symbol. Nie wystarczy o nim wiedzieć, trzeba go zobaczyć, aby zrozumieć, co tam się stało. To cmentarz, miejsce kaźni dziesiątek tysięcy ofiar nazistowskiego systemu. Smutny pomnik historii. I przestroga, do czego prowadzi nienawiść i wojna, jeśli pozwoli im się zawładnąć ludzkim sercem.
Położone na obszarze 90 ha muzeum, w całości otoczone drutem kolczastym, zamyka za zwiedzającymi bramę. Nowoczesny budynek przy wejściu to jedyny punkt łączący z bezpieczną teraźniejszością. Dalej jest Czarna Droga, Rosengarten i baraki. I cisza, która krzyczy. Tędy przechodzili ludzie, tu upadali pod kolbami karabinów i pogardliwymi słowami. To są pamiątki po nich: buty, pasiaki, zdjęcia. Tu ginęli odarci z tożsamości i godności. Głodni, zmarznięci, bici. Ludzie ludziom zgotowali ten los…Czy można to zrozumieć? Czy można zapomnieć?
Nie dziwi, że jest tu muzeum. Nie zdumiewa, że odbywa się czasem Droga Krzyżowa. Ale niepojęte jest, że żyjący nie chcą pamiętać. Wielu mieszkańców regionu nigdy tu nie było. Z klasy ósmej pojechała tylko połowa. Tyle razy przejeżdżamy Drogą Męczenników Majdanka, Ich drogą, a wzrok odbija się od wież wartowniczych i szarej bryły pomnika. Odwracamy oczy od zła, ale ono nie przestaje istnieć…Pamięć zamienia się w popiół.
Magdalena Rugała
