Szkoła Podstawowa im. Zofii Przewłockiej w Woli Gałęzowskiej

Zofia Przewłocka

Zofia z Koźmianów Przewłocka (1818-1907) – urodzona 18 lipca 1818 w Woli Gałęzowskiej już po śmierci swego ojca, córka Jana i Wiktorii z Mikulicz-Radeckich, bratanica Kajetana Koźmiana, autora „Pamiętników”. Utalentowana muzycznie. Uczęszczała do pensji pani Wilczyńskiej w Warszawie, gdzie na fortepianie uczył ją grać nauczyciel Fryderyka Chopina – Żywny. Naukę w kierunku muzycznym kontynuowała w Wiedniu. Jako śpiewaczka występowała publicznie przed królem Hanoweru. Z braćmi, ówcześnie emigrantami po Powstaniu Listopadowym, spotykała się w Szwajcarii i we Włoszech. W Rzymie poznała Józefa Przewłockiego, przyszłego męża, który jako były powstaniec do kraju mógł powrócić dopiero po dwóch latach starań o amnestię.

Zofia mieszkała u swej matki we Wronowie pod Chodlem i w Chodlu 25 marca 1845 roku odbył się jej ślub. Około 1850 przeniosła się do Woli Gałęzowskiej pod Bychawą z myślą o sprzedaży Wronowa w celu spłacenia braci niemogących wrócić do kraju. Jej braćmi byli dwaj wybitni Koźmianowie: Stanisław Egbert – pisarz polityczny o orientacji konserwatywnej i ks. prałat Jan, duchowny diecezji poznańskiej.

Zofia Przewłocka była niestrudzoną działaczką społeczno-oświatową i gorliwą patriotką. Wychowywała i kształciła dzieci wiejskie, najczęściej sieroty, organizowała w swoim dworze szkółki, w których sama była nauczycielką, zakładała ochronki. Przez 43 lata prowadziła tajne nauczanie 60-80 dzieci wiejskich, którego zaniechała dopiero w 1888 roku zagrożona ze strony władz rosyjskich więzieniem.

Już jako wdowa (jej mąż zmarł w 1861) czynnie zaangażowała się w Powstanie Styczniowe, przewodniczyła organizacji „Piątek”. Uczestniczyła w bitwie pod Fajsławicami, gdzie opatrywała rannych. Założyła dla powstańców szpital w Bychawie, szyła mundury, przyjmowała przesyłki broni z Galicji. Organizowała przy pomocy miejscowych ziemian pomoc kurierską i sanitarną dla powstańców, których zaopatrywała w odzież i żywność. Oskarżona o przechowywanie broni z początkiem 1864r. była więziona w Lublinie i na cytadeli warszawskiej, a następnie z synem powstańcem Stanisławem i córką Zofią wywieziona za Niżny Nowogród do Semenowa. Aresztowana i zesłana w głąb Rosji, nie straciła ducha – wraz z towarzyszącą jej na wygnaniu córką Zofią stworzyła krąg Polaków, którzy mimo ciężkich warunków życia troszczyli się o własny rozwój umysłowy i pielęgnowali w sobie polskość. Do kraju wróciła w 1865 dzięki interwencji Cezarowej Platerowej.

Kierowała gospodarką majątku, leczyła okoliczną ludność, zezwalała na to, aby wszystkie wesela wiejskie odbywały się we dworze. Po powrocie z wygnania na dworze w Woli Gałęzowskiej przez 20 lat prowadziła komplety nauczania dla dorastających dziewcząt, kształtując je w duchu patriotycznym. Wychowana w religii kalwińskiej, po powrocie z Rosji przeszła na katolicyzm.

W 1867 r. poślubiła Konstantego Goniewskiego, właściciela Sobieskiej Woli, znanego filantropa, również uzdolnionego muzycznie, który wspierał działalność żony. Zmarła w Wierzchowiskach pod Lublinem w domu swojej córki Marii Świdowej w 90. roku życia. Pochowana została w Bychawie. Na jej nagrobku umieszczono znamienny napis, będący podsumowaniem jej działalności społecznej:

„(…) żyła dla bliźnich, gorąco miłowała Ojczyznę, a pojęciami wyprzedziwszy ogół, od roku 1845 AD przez blisko pół wieku wytrwale pracowała nad oświatą młodzieży wiejskiej, miała hojną, dobroczynną rękę, serce do ostatniego tchnienia gorące”.

Zofia z Koźmianów Przewłocka reprezentuje cechy, które są wzorem do naśladowania dla kolejnych pokoleń uczniów Szkoły Podstawowej w Woli Gałęzowskiej. Jej patriotyzm, ofiarność i społecznictwo wpisują się doskonale w misję naszej szkoły, stanowiąc kontynuację podjętych przez nią działań pedagogicznych.

 

HYMN SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ZOFII PRZEWŁOCKIEJ W WOLI GAŁĘZOWSKIEJ

Słowa : Grzegorz Galant

Muzyka: Mariusz Wąsik

 

I

 Z zamożnego rodu pochodziła,

Pośród prostych życie swe spędziła,

Wielkie, szczodre serce zawsze miała,

O ubogich, słabych bardzo dbała.

 

Ref.

 Za Twój trud Ci dzisiaj dziękujemy,

Z Ciebie przykład zawsze brać będziemy.

Niech w pamięci pokoleń zostanie,

Twe o polskość, naukę staranie.

 

II

 Wiejskie dzieci w dworze swym uczyła,

Tak patriotyzm i wiedzę szerzyła.

Własne życie ciągle narażała,

Gdy powstańcom dzielnie pomagała.

 

Ref.

 Za Twój trud Ci dzisiaj dziękujemy,

Z Ciebie przykład zawsze brać będziemy.

Niech w pamięci pokoleń zostanie,

Twe o polskość, naukę staranie.

 

III

 Niech Ci jasność wieczna za to świeci,

Że uczyłaś biedne chłopskie dzieci.

Żeby los swój lepszy, jasny miały,

Ku przyszłości ojczyzny wzrastały.

 

Ref.

 Za Twój trud Ci dzisiaj dziękujemy,

Z Ciebie przykład zawsze brać będziemy.

Niech w pamięci pokoleń zostanie,

Twe o polskość, naukę staranie.

Zofia Przewłocka